23.05.2010 10:33, Давность: 11 г.
Категория: Уроки адыгабзэ

Урокэу 1. Гъэмэфэ мафэхэр сыдэущтэу бгъэк1уагъэха? Как ты провел летние дни?


Илъэсыр

мазэхэр илъэсым илъэхъанхэр тхьэмафэм имафэхэр ом изытет чэщ-зымафэм иуахътэхэр

1. Гущы1эхэр угу къэгъэк1ыжьых. Вспомни слова.

Сыд?

Илъэс, илъэсым илъэхъан, гъатхэ, гъэмаф, бжыхьэ, к1ымаф; илъэсым имазэхэр, щылэ маз, мэзай, гъэтхапэ, мэлылъфэгъу, жъоныгъуак1, мэкъуогъу, бэдзэогъу, шышъхьэ1у, 1оныгъу, чъэпыогъу, шэк1огъу, тыгъэгъаз; блыпэ, гъубдж, бэрэскэжъый, мэфэку, бэрэскэшху, шэмбэт, тхьаумаф; нэфшъагъу, пчэдыжь, щэджагъу, щэджэгъоуж, пчыхьэ, чэщы, мафэ.

Сыд ыш1эрэр? Сыд ыш1агъэр? Сыд ыш1эщтыр?

Къэк1о, къэк1уагъ, къэк1ощт, къэсы, къэсыгъ, къэсыщт, къехьэ, къихьагъ, къихьащт, ек1ы, ик1ыгъ, ик1ыщт, блэк1ы, блэк1ыгъ, блэк1ыщт; нэф мэшъы, чэщ мэхъу (хъугъэ, хъущт), мэзахэ мэхъу (хъугъэ, хъущт); сик1ас, сик1асэп, сыгу рехьы (рихьыгъ, рихьыщт), сыгу рихьырэп (рихьыгъэп, рихьыщтэп).

Сыд фэд?

Дахэ, дэгъу, ш1агъо, гъэш1эгъон, чэфы, фабэ, жъоркъ, чъы1э, чъы1этагъ, щтыргъук1, лыгъу-лыст, ош1у, уае, оял, огъу, огъул, гъэбэжъу.

Сыдэущтэу?

Пасэу, к1асэу, псынк1эу, жъажъэу, ош1э-дэмыш1эу, чъы1эу, чъы1этагъэу, фабэу, ш1агъоу, жъоркъэу, щтыргъук1эу, лыгъу-лыстэу, ош1оу, оялэу, огъоу, огъулэу, гъэбэжъоу, чэфэу.

2. Упч1эмэ джэуапхэр къятыжьых. Ответь на вопросы.

  1. Мэзэ тхьапша илъэсым илъыр?
  2. Сыда ахэмэ ац1эхэр?
  3. Илъэсыр лъэхъан тхьапшэу зэхэта (состоит)?
  4. Илъэсым илъэ-хъанхэм сыда ац1эхэр?
  5. Гъэтхэ мазэхэм сыда ац1эхэр?
  6. Гъэмэфэ мазэхэм сыда ац1эхэр?
  7. Бжыхьэ мазэхэм сыда ац1эхэр?
  8. К1ымэфэ мазэхэм сыда ац1эхэр?
  9. Тхьэмэфэ тхьапша мазэм илъыр?
  10. Мэфэ тхьапша тхьэмафэм илъыр? Сыда ахэмэ ац1эхэр?
  11. Чэщ-зымафэм иуахътэмэ сыда ац1эхэр?

3. Шъхьэ приставкэхэр угу къэгъэк1ыжьых. Шъошэ зэфэшъхьафхэм арыт глаголхэм къядж. Вспомни приставки, обозначающие лицо. Прочитай глаголы в разных формах.

— Ик1аса? Любит? — Ик1асэба? Не любит?
— Ары. — Хьау.
сик1ас тик1ас сик1асэп тик1асэп
уик1ас шъуик1ас уик1асэп шъуик1асэп
ик1ас як1ас ик1асэп як1асэп
— Ыгу рехьа? Нравится (ему)? — Ыгу рихьырэба? Не нравится (ему)?
— Ары. — Хьау.
сыгу рехьы сыгу рихьырэп
угу рехьы угу рихьырэп
ыгу рехьы ыгу рихьырэп
тыгу рехьы тыгу рихьырэп
шъугу рехьы шъугу рихьырэп
агу рехьы агу рихьырэп

4. Упч1эмэ джэуапхэр къятыжьых.

  1. Сыдэущтэу бгъэк1уагъэха уигъэпсэфыгъо мафэхэр?
  2. Тыдэ ахэр щыбгъэк1уагъэха?

5. Уиныбджэгъу диалогым къыдедж. Ар езбырэу зэгъаш1э. С другом прочитай диалог. Выучи его наизусть.

— Сэлам, синыбджэгъу!

— О-о-о! Сэлам! Сыдэу сыкъыпфэзэщыгъ (как я по тебе соскучился)!

— Сэри ары. Гъэпсэфыгъо мафэхэр тыухыгъэх. Джы мафэ къэс тызэрэлъэгъущт. (Теперь будем видеться каждый день.)

— Гъэмафэр сыдэущтэу бгъэк1уагъа?

— Дэгъу дэдэу, чэфэу згъэк1уагъэ. Оры?

— Сэри гъэмафэр гъэш1эгъонэу згъэк1уагъэ.

— Тыдэ ук1огъагъ?

— Лагерым сыщы1агъ. Москва сятэшым дэжьи сык1огъагъ.

— Тэ тиунагъок1э хы Ш1уц1эм тыщы1агъ. Сянэжъ дэжьи чылэм сыщы1агъ.

Выпиши слова на вопрос сыдэущтэу?